De mooiste historische gevels van Como

Introductie

Aan de oever van het Comomeer ontvouwt de stad Como een rijkdom aan oude gevels die het verhaal vertellen van een stad op het snijvlak van kunst, handel en architectuur. Slenteren door de geplaveide straatjes, langs de lungolago wandelen of de trappen omhoog naar de heuvels beklimmen betekent geconfronteerd worden met muren die de geschiedenis ademen: romaanse enGotische bouw, barokke gevels, renaissancistische huizen en modernistische werken uit de 20e eeuw. Elke steen, elke kroonlijst, elk kozijn met roeden bewaart de herinnering aan bewoners, ambachtslieden en architecten die Como van de oudheid tot vandaag hebben gevormd.

Deze gedetailleerde en meeslepende gids nodigt je uit de mooiste oude gevels van Como te ontdekken met visuele beschrijvingen, exacte adressen, praktische informatie (openingstijden, tarieven) en lokale tips om het beste uit deze architectonische schatten te halen. Of je nu een fotograaf bent op zoek naar een origineel perspectief, een geschiedenisliefhebber die iconografische details wil ontdekken, of een nieuwsgierige reiziger die wil leren een gevel te lezen — trompen, archivolten, reliëfs en fresco’s — dit artikel is opgezet als een gestructureerde wandeling die je leidt van emblematische monumenten naar minder bekende maar even fascinerende gevels.

De architectonische rijkdom van Como valt extra op doordat de stad een dialoog tussen oud en nieuw is blijven voeren. De beroemde Duomo (Cattedrale di Santa Maria Assunta) torent uit boven de Piazza Duomo met een gevel beïnvloed door Lombardische en Lombardisch-gotische elementen, terwijl de Casa del Fascio, het meesterwerk van Giuseppe Terragni, een vleugje Italiaans rationalisme uit de 20e eeuw toevoegt dat een sterk contrast vormt met de middeleeuwse stenen daaromheen. Tussen deze twee polen tonen adellijke paleizen, romaanse kerken, stadhuisgebouwen en meer villa’s langs het meer een palet aan texturen en kleuren: witmarmer, okerkleurige baksteen, polychrome stuc, fijn smeedwerk en verweerde houten luiken.

In dit artikel beschrijf ik uitvoerig verschillende belangrijke gevels, met hun exacte adres, toegangstijden of bezichtigingsuren, eventuele toegangsprijzen en praktische tips: het beste moment qua licht, welke lens je het beste gebruikt, hoe de drukte te vermijden, of waar je na het bezoek kunt stoppen voor een koffie of een ijsje. Ik blijf zowel stilstaan bij esthetische aspecten — verhoudingen, ornamenten, iconografie — als bij de historische verhalen die verklaren waarom deze gevels er vandaag zo uitzien.

Tot slot vind je aanbevelingen om de ontdekking voorbij de gevel voort te zetten: musea om te bezoeken, wandelingen langs de oevers van het meer en kleine lokale winkeltjes voor streekproducten. Trek comfortabele schoenen aan, neem je camera en je nieuwsgierigheid mee: Como biedt een visueel en zintuiglijk parcours dat lang blijft nazinderen.

 Klik hier om een rondleiding en een cruise op het meer te reserveren

De Cattedrale di Santa Maria Assunta (de Duomo van Como) — Piazza Duomo, 22100 Como CO

Het is onmogelijk over de oude gevels van Como te spreken zonder te beginnen bij de Cattedrale di Santa Maria Assunta, beter bekend als de Duomo van Como. Gelegen op de Piazza Duomo, 22100 Como CO, is de kathedraal een mengeling van periodes: een schip en interieur grotendeels uit de late renaissance en de 16e eeuw, terwijl de buitengevel, begonnen in de 14e eeuw en voltooid in de 19e eeuw, een samenvoeging toont van marmers en beeldhouwwerken die de evolutie van smaak en technieken weerspiegelen. De gebeeldhouwde stenen portalen, nissen met heiligenbeelden, pinakels en verticale lijnen geven het gebouw een ietwat slanke majesteit, typerend voor de Lombardische gotiek.

Exact adres: Piazza Duomo, 22100 Como CO, Italy.

Openingtijden: in het algemeen is de kathedraal dagelijks geopend van 07:30 tot 12:00 en van 15:00 tot 19:00; de tijden kunnen variëren door religieuze diensten en seizoenen. Voor rondleidingen en concerten raadpleeg je best de officiële website of het VVV-kantoor van Como.

Prijzen: de toegang tot het hoofdgedeelte van de kathedraal is vaak gratis; de toegang tot de aangrenzende musea (musical en ecclesiastical sections) of betaalde rondleidingen kan variëren van 3 € tot 8 € afhankelijk van tijdelijke tentoonstellingen. Tarieven kunnen wijzigen; reken op 10 € als je een gecombineerde ticket neemt voor de Duomo, het Broletto en het diocesaans museum.

Gedetailleerde en meeslepende beschrijving: nader de Duomo via de Piazza Duomo, waar de openbare ruimte de gevel in daglicht zet. Let op de subtiele polychromie van de marmerpartijen hogerop, de reliïs die bijbelse taferelen vertellen, en de door de eeuwen en het weer gepatineerde steen. Vroeg in de ochtend benadrukt het schuine licht de randen en schaduwen, waardoor de diepte van de nissen en de fijne slijtage van de beelden zichtbaar worden. Binnen vind je rijkelijk gedecoreerde zijkapellen en glas-in-loodramen die het licht filteren, maar het is de gevel die het buitenverhaal bepaalt: zij voert een dialoog met het aangrenzende Broletto en met de gevels van de stadspaleizen rond het plein.

Lokale praktische tips: kom vroeg in de ochtend (tussen 07:30 en 09:30) om de toeristische groepen te vermijden en het gouden licht te vangen dat ideaal is voor fotografie. Voor het fotograferen van de gevel is een 24-70 mm objectief aan te raden om zowel gegraveerde details als het gehele front vanaf het plein vast te leggen. In de zomer kan het plein levenig zijn door markten en concerten; wil je een foto zonder mensen, kom dan bij zonsopgang terug. Voor een pauze na het bezoek serveert Bar Duomo (Via Diaz, op een steenworp afstand) espressi en traditionele gebakjes.

 Klik hier om het historische centrum van Como met gids te ontdekken

Het Broletto en Palazzo Giovio — Piazza Duomo 12, 22100 Como CO

Vlak naast de Duomo vormen het Palazzo del Broletto (of Broletto) en het Palazzo Giovio een middeleeuws civiel complex dat perfect de tegenstelling tussen religieuze macht en stedelijke macht illustreert. Het Broletto, vroeger zetel van de gemeentelijke instanties, toont een sobere maar expressieve gevel van stenen met wisselende texturen en geprofileerde ramen die de verdiepingen markeren. Het Palazzo Giovio, onderdeel van hetzelfde stadsensemble, is meerdere keren heringericht en vertoont renaissancistische elementen die contrasteren met de middeleeuwse strengheid van het Broletto.

Exact adres: Piazza Duomo 12, 22100 Como CO, Italy.

Openingsuren: het Broletto is gewoonlijk overdag toegankelijk; voor tijdelijke tentoonstellingen of rondleidingen in het Palazzo Giovio raadpleeg het VVV-kantoor van Como. Gewoonlijk vinden tentoonstellingen plaats van 10:00 tot 18:00, gesloten op maandag.

Prijs: de toegang tot tijdelijke tentoonstellingen in het Broletto varieert tussen €4 en €10; vaak zijn er combitickets met de Duomo en andere lokale musea vanaf €12.

Gedetailleerde en sfeervolle beschrijving: nader het Broletto via de middeleeuwse loggia, waar de versleten steen eeuwen van burgerlijke vergaderingen vertelt. De bogen hebben zuilen met sobere kapitelen en de grote genagelde houten deur roept oude gerechtelijke en administratieve rituelen op. Het Palazzo Giovio, herkenbaar aan zijn omlijnde ramen en frieswerk, bewaart gebeeldhouwde details in de gevel die het renaissancistische smaak voor ornamenten laten zien. Kijk aan de zijkant naar platen en Latijnse inscripties die magistraten of restauratiedata vermelden — ze zijn waardevolle aanwijzingen om de politieke evolutie van Como te lezen.

Praktische lokale tips: voor een interessant perspectief, klim de trappen van het Broletto op en bekijk de façade van de Duomo vanaf de bovenste loggia: de compositie tussen kerk en stadhuis onthult middeleeuwse stadsassen. Als je fotograaf bent, probeer een korte brandpuntsafstand (35 mm) om de intimiteit van de arcades en de dikte van de muren vast te leggen. In de zomer kun je een rondleiding bijwonen om anekdotes te horen over de vergaderingen van de stadsraad en de openbare processen die hier plaatsvonden. Geniet tenslotte van de cafés rond het plein om het lokale leven te observeren: Caffè Teatro (Via Garibaldi) is een geliefde ontmoetingsplek van de inwoners.

 Klik hier om een privé-rondleiding door Como te boeken

Boek een ervaring om de gevels op een andere manier te zien

De geur van hete koffie op de Piazza Cavour begeleidt je eerste kaders.

1. Privé-fotoshoot bij het meer

2. Rondleiding meer + Brunate

3. Rondleiding en begeleide cruise

4. Privé-rondleiding

Basilica di San Fedele — Piazza San Fedele, 22100 Como CO

De Basilica di San Fedele, gelegen aan het pittoreske Piazza San Fedele (Piazza San Fedele, 22100 Como CO), is een romaanse kerk waarvan de sobere, elegante gevel een charmant contrast vormt met de rijk versierde details van de Duomo. Gebouwd op een romaans grondplan, toont de kerk een gevel in baksteen en steen, een oud portaal vaak omlijst met gebeeldhouwde motieven en daaromheen smalle straatjes vol ambachtelijke winkeltjes. De gevel heeft een authenticiteit behouden die textuurliefhebbers aanspreekt: licht onregelmatige bakstenen, gepatineerde voegen en een harmonieuze schaalverhouding tussen de hoofdingang en de kleine hoge ramen.

Exact adres : Piazza San Fedele, 22100 Como CO, Italy.

Openingsuren : doorgaans open voor missen en dagbezoeken; zondagse mis en erediensten door de week: 08:30, 10:00 (zondag) en 18:00 volgens de parochiële kalender. Uren kunnen variëren tijdens religieuze feestdagen.

Prijs : de toegang tot de kerk is gratis; thematische rondleidingen of concerten kunnen een bijdrage vragen (ongeveer €3 tot €8).

Gedetailleerde en meeslepende beschrijving : bij het naderen van de Basilica di San Fedele laat je je blik over de eenvoudige gevel glijden, waar het licht speelt op de baksteen. Het houten portaal, vaak versierd met een timpaan of archivolt, getuigt van middeleeuwse workshops. Binnen contrasteert de sobere buitenkant soms met rijkere binnendecoratie, gerestaureerde fresco’s en een versierde apsis. Op zomerse avonden bruist het kleine plein van ambachtslieden en kleine concerten, wat een intieme sfeer creëert en de gevel als een juweel in het oude stadsweefsel doet uitkomen.

Praktische lokale tips : bezoek bij voorkeur aan het einde van de middag wanneer het lage licht zachte schaduwen op de roodachtige gevel werpt; een zoom van 50–85 mm vangt de details van het portaal zonder lijnen te vervormen. Op zaterdagochtenden zijn er vaak ambachtsmarkten: een mooie kans om architecturale schoonheid te combineren met lokale aankopen (aardewerk, textiel, sieraden). Voor een lunch in de buurt is Trattoria della Basilica (Via Natta) perfect om traditionele Comasche gerechten te proeven na je bezoek.

Casa del Fascio en het rationalistische bouwen — Piazza del Popolo, 22100 Como CO

De Casa del Fascio, gelegen op het Piazza del Popolo (Piazza del Popolo, 22100 Como CO), is een van de belangrijkste werken van architect Giuseppe Terragni en een iconisch voorbeeld van het Italiaanse rationalisme uit de jaren 1930. Hoewel de moderne esthetiek contrasteert met de middeleeuwse en barokke gevels van Como, verdient het gebouw een plek in deze route: de gevel, opgebouwd uit een spel van geometrische volumes, grote glaspartijen en een travertijnstructuur, toont hoe de 20e eeuw in dialoog trad met het oude erfgoed.

Exact adres : Piazza del Popolo, 22100 Como CO, Italy (Casa del Fascio).

Openingsuren : de Casa del Fascio ontvangt soms tentoonstellingen en rondleidingen; de uren variëren per programmering. Over het algemeen zijn tijdelijke tentoonstellingen geopend van 10:00 tot 18:00, gesloten op maandag.

Prijs : toegang tot tentoonstellingen en rondleidingen in de Casa del Fascio: tussen €5 en €12 afhankelijk van het evenement; er zijn soms betaalde themarondleidingen over de architectuurgeschiedenis van Como vanaf €15.

Gedetailleerde en meeslepende beschrijving : de gevel van de Casa del Fascio is een les in compositie: het regelmatige raster van openingen, de vlakke oppervlakken en de verhouding tussen massa en leegte creëren een zeldzame formele strengheid midden in het historische centrum. Naast de oude stenen wordt deze sobere uitstraling bijna sculpturaal en trekt het oog door zijn evenwicht. Op sommige plekken toont het glas de interne circulaties en geeft het een indruk van ruimtelijke vloeiendheid. Het gebouw is ook een politiek-cultureel getuigenis: het is het resultaat van een specifieke historische context en laat zien hoe architectuur kan fungeren als openbaar imago.

Praktische lokale tips : voor foto’s van de Casa del Fascio gebruik een geringe scherptediepte om details te isoleren, of een matige groothoeklens (24–35 mm) om de volledige geometrie zonder vertekening vast te leggen. Bezoek ook de boekwinkel en het informatiecentrum om meer te leren over Terragni en het rationalistische movement. Combineer het bezoek met een pauze op het Piazza del Popolo, van waar je uitkijkt over de levendige voetgangersstraat — perfect om het samenspel van moderne architectuur en traditionele winkels te observeren.

Villa Olmo en de meergevels — Largo Luchino Visconti 4, 22100 Como CO

Villa Olmo, gelegen aan de oever van het meer op Largo Luchino Visconti 4, 22100 Como CO, is een imposante neoklassieke villa waarvan de statige gevel zich weerspiegelt in het rustige water van het meer. Gebouwd eind 18e eeuw, valt de villa op door een symmetrische gevel, een portiek met Korinthische zuilen en brede terrassen die afdalen naar de tuin richting het meer. De meergevels hebben een bijzondere charme: ze reageren op het veranderende licht van het meer en bieden reflecties die kroonlijsten en balkons verfraaien.

Exact adres : Villa Olmo, Largo Luchino Visconti 4, 22100 Como CO, Italy.

Openingsuren : de tuinen zijn doorgaans dagelijks toegankelijk; het interieur van de villa en de tentoonstellingszalen zijn open volgens evenementen en tentoonstellingen (meestal 10:00–18:00 in het hoogseizoen). Informeer van tevoren naar tijdelijke tentoonstellingen.

Prijs: de toegang tot de tuinen is vaak gratis; binnenexpo’s en rondleidingen kunnen tussen de 5 € en 12 € kosten. Speciale evenementen (concerten, recepties) hanteren variabele tarieven.

Gedetailleerde, sfeervolle beschrijving: nader de Villa Olmo via de lungolago-promenade en laat de gevel zich geleidelijk onthullen. Het centrale portiek, de grote ramen en het spel van volle en lege vlakken geven een gevoel van evenwicht en aristocratische elegantie. De Franse tuin voor de villa organiseert het perspectief richting het meer, waar bootjes en zwanen het tafereel compleet maken. Bij zonsondergang kleurt de gevel warm en weerspiegelt het op het water: een ideaal moment voor fotografen en romantische wandelaars.

Lokale praktische tips: mik op laat in de middag voor reflectiefoto’s; een polarisatiefilter helpt de intensiteit van de reflecties te reguleren en de compositie in balans te brengen. Bezoek je de villa in het voorjaar, bekijk dan de wisselende tentoonstellingen die vaak moderne kunst of lokale geschiedenis tonen. Voor een lunch met uitzicht biedt het restaurant « Villa Olmo Terrace » (reserveren tijdens evenementen) een gastronomische ervaring met zicht op de gevel en het meer. Combineer de rondleiding met een boottocht vanaf de nabijgelegen steiger (Molo di Villa Olmo) om de gevel vanaf het water te bekijken — een perspectief dat de relatie tussen architectuur en natuur onthult.

 Klik hier om een bootcruise op het Comomeer te boeken

Chiesa di Sant’Abbondio en de kleine historische gevels — Via Sant’Abbondio, 22100 Como CO

De Chiesa di Sant’Abbondio (Via Sant’Abbondio, 22100 Como CO) is een romaanse basiliek die iets buiten het directe centrum ligt, maar wiens sobere, strakke gevel zeker een omweg waard is. Gebouwd tussen de 8e en 12e eeuw, toont de gevel van Sant’Abbondio een zeldzame architecturale continuïteit: materialen, lijnen en plechtige verschijning ademen de rustige kracht van de Lombardische romaanse stijl. Breder gezien is Como bezaaid met kleine historische gevels: koopmanshuizen, oude stadspaleizen en privékapellen die samen een rijke, gevarieerde stedelijke weefstructuur vormen.

Exact adres: Chiesa di Sant’Abbondio, Via Sant’Abbondio, 22100 Como CO, Italy.

Openingsuren: meestal open voor mis en dagbezoek; uren variëren met het seizoen en de kerkelijke diensten (gebruikelijke zondagmis om 10:30). Controleer lokale tijden voor bijzondere religieuze vieringen.

Prijs: vrije toegang tot de basiliek; sommige rondleidingen of erfgoedactiviteiten vragen een bijdrage of een klein tarief (2 €–5 €).

Gedetailleerde, sfeervolle beschrijving: de gevel met zijn eenvoudige lijnen en compacte volumes vormt een rustgevend contrast met de meer versierde gevels in het centrum. De dikke muren, de kleine houten deur en de spaarzame openingen scheppen bijna een monastieke sfeer. Binnenin herinneren gewelven, fresco’s en gebeeldhouwde kapitelen aan de ouderdom van de plek. Dwalen door de straatjes rond Sant’Abbondio betekent kleine binnenplaatsen ontdekken, gevels met sgraffito, smeedwerk en poorten die het dagelijkse leven van vroegere ambachtslieden en handelaars laten zien.

Lokale praktische tips: combineer het bezoek met een wandeling langs de Via Regina naar het meer en geniet van diverse uitzichten op de waterkantgevels. Voor foto’s van Sant’Abbondio is een 35–50 mm lens ideaal om de intimiteit van de gevel vast te leggen zonder teveel compressie; probeer ook close-ups van de steen om slijtage en textuur te vangen. In de zijstraatjes vind je vaak ambachtelijke werkplaatsen (schoenmakers, meubelrestaurateurs): ze zijn regelmatig open en geven een levendig beeld van de beroepen die het gebouwde erfgoed onderhouden.

Algemene praktische tips om de gevels van Como te bewonderen

Een bezoek aan de oude gevels van Como vraagt wat organisatie om het beste uit licht, bereikbaarheid en aanvullende ervaringen te halen. Hier enkele concrete, praktische tips:

• Beste moment om te bezoeken: vroeg in de ochtend (tussen 07:30 en 09:30) of laat in de namiddag (17:00–19:30). Het lage licht laat texturen en reliïs zien, en de rustige uren verminderen toeristengroepen.
• Fotopakket: een veelzijdige 24–70 mm lens voor volledige gevels, 50–85 mm voor gebeeldhouwde details, en een lichte statief voor schemeropnames. Een polarisatiefilter is handig voor de meergevels (Villa Olmo) om reflecties te beheren.
• Vervoer: de meeste opmerkelijke gevels zijn te voet te bereiken vanuit station Como San Giovanni (stadcentrum). Stadsbussen verbinden verder gelegen punten zoals Villa Olmo. Voor uitzichten vanaf het meer neem je een veerboot of toeristenboot bij de Molo di Como, nabij de lungolago.
• Tickets en uren: controleer altijd de officiële sites of het toeristenbureau (Como Tourist Office – Piazza Cavour, 22100 Como CO) voor je bezoek: uren en prijzen kunnen per seizoen en tijdelijke tentoonstellingen wijzigen.
• Kleding: comfortabele schoenen voor kasseien en trappen, een lichte jas voor avonden aan het meer. In de zomer is zonbescherming onmisbaar op open pleinen.
• Respect voor de plek: in religieuze gebouwen volg de regels voor stilte, vermijd te onthullende kleding en gebruik geen flits zonder toestemming bij binnenbezoeken.
• Eten en pauze: kies voor kleine trattoria’s en familiecafés rond de Duomo en de lungolago: de Comomeerse keuken serveert risotto met meervis en Lombardische specialiteiten. Reken op 12 €–25 € voor een hoofdgerecht in een lokale trattoria.

Conclusie

Het ontdekken van de mooiste oude gevels van Como is een ervaring waarin esthetiek, geschiedenis en het dagelijks leven samenkomen. Van de Cattedrale di Santa Maria Assunta tot Villa Olmo, langs het Broletto, de Basilica di San Fedele, de Casa del Fascio en de Chiesa di Sant’Abbondio — elke gevel vertelt een andere bladzijde van de stadsgeschiedenis. Sommige imponeren door rijk gesneden details en de polychromie van de stenen, andere verleiden door eenvoud en de echtheid van materialen. Samen vormen ze een stedelijk verhaal waarin politieke omwentelingen, stijlveranderingen en sociale gebruiken af te lezen zijn.

Deze gevels bezoeken betekent ook onderdompelen in een levendig Como: drukke pleinen, cafés, ambachtslui en wandelingen langs het meer maken de ervaring compleet. Voor fotografen biedt de stad uiteenlopende kaders — van groots tot heel intiem — en veranderend licht dat reliëf en weerspiegeling accentueert. Voor de geschiedenisliefhebber is elke muurlaag, inscriptie of restauratie een aanknopingspunt voor onderzoek. Voor de reiziger op zoek naar beleving zijn de gevels spiegels die het beeld van een stad teruggeven die haar erfgoed bewaakt en tegelijk openstaat voor moderne dialogen.

Vertrek met een paar praktische tips in gedachten: kies rustige uren voor meer rust en het beste licht, check openingstijden en tarieven van musea en tentoonstellingen, en neem de tijd om buiten de grote toeristische routes te dwalen om minder bekende maar even rijke gevels te ontdekken. Vergeet niet dat elke gevel ook tot leven komt via een gesprek: praat met bewoners, winkeliers en lokale gidsen — vaak zijn het zij die de anekdotes en details delen die de stenen echt doen spreken. Goede wandeling in Como, en laat je verrassen door de poëzie van de oude gevels aan het meer.